Panowanie Sasów

W okresie panowania Sasów początek porządkowania miasta i planowania rozbudowy (Komisja Brukowa pod przewodnictwem marszałka Bielińskiego). 1747 założenie przez Załuskich pierwszej biblioteki publicznej. W tym okresie pod rządami króla Stanisława Augusta Poniatowskiego powstają liczne pałace, początki przemysłu, pierwsze manufaktury, browary, młyny, cegielnie. 1770 otoczenie miasta wałami zw. okopami Lubomirskiego. 1779 otwarcie gmachu Teatru Narodowego, w którym występował W. Bogusławski, twórca teatru polskiego. 1791 Konstytucja 3 Maja. Uchwalenie przez Sejm Czteroletni zniesienia jurydyk, początek scalania Warszawy w jeden organizm miejski. W okresie rozbiorów upadek miasta. 1794 powstanie kościuszkowskie, spalenie Pragi, wyludnienie miasta. 1796—1806 Warszawa pod okupacją pruską. W Księstwie Warszawskim (1807—15) początek poprawy sytuacji miasta, w Królestwie Kongresowym (1815—30) szersze plany urbanistyczne. 1818 otwarcie Uniwersytetu Warszawskiego. 1830—31 powstanie listopadowe. 1832 bud. Cytadeli. 1833 otwarcie Teatru Wielkiego. 1862 utworzenie Muzeum Sztuk Pięknym, przekształconego w 1916 na Muzeum Narodowe. 1863 powstanie styczniowe, długi okres ucisku politycznego. 1864 stracenie na stokach Cytadeli członków Rządu Narodowego z R. Trauguttem. 1864 otwarcie mostu Kierbedzia. 1876 organizacja pierwszych kółek socjalistycznych. 1882 Waryński organizuje pierwszą polską rewolucyjną partię socjalistyczną „Proletariat”. 1890 pierwszy obchód 1 Maja. 1898 założenie Politechniki Warszawskiej. 1901 otwarcie Filharmonii/ 1905 strajk powszechny, krwawa demonstracja w Al. Jerozolimskich. 1905—07 walki rewolucyjne, strajk szkolny. 1908 uruchomienie tramwajów elektrycznych. 1912 otwarcie mostu im. J. Poniatowskiego. 1913 otwarcie Teatru Polskiego.

Historia Warszawy

Początki osadnictwa na pr. brzegu Wisły, w X w. gród na Starym Bródnie, XII w. osada rzemieślniczo-handlowa Kamion. Na lewym brzegu XII-wieczna wieś targowa Solec, strzeżona przez gród Jazdów. Stare miasto Warszawa lokowane na prawie chełmińskim na pocz. XIV w. 1339 miejsce procesu polsko-krzyżackiego. W wyniku korzystnego, centralnego położenia nad wiślanym szlakiem wodnym gospodarczy rozwój miasta. 1408 za murami starej Warszawy wyodrębnia się miasto Nowa Warszawa z własnym samorządem. 1413 książę Janusz I Mazowiecki przenosi na stałe swą stolicę z Czerska do Warszawy. 1525 „Tumult warszawski” — wystąpienie pospólstwa o dopuszczenie do udziału w samorządzie miejskim. 1529, po wygaśnięciu dynastii książąt mazowieckich, Warszawa wraz z Mazowszem przyłączona do Korony. W XVI w. miejsce obrad sejmu. 1573 pierwsza elekcja (Henryka Walezego). 1573 otwarcie pierwszego stałego mostu. 1596 Zygmunt III Waza przenosi dwór królewski z Krakowa do rozbud. zamku książąt mazowieckich, Warszawa staje się faktyczną stolicą Polski. Szybki rozwój terytorialny miasta. Na pocz. XVII w. zdziesiątkowanie ludności przez epidemie i pożary. 1621—24 nowe fortyfikacje bastionowe, wał zw. Zygmuntowskim. 1655—57 ,,potop” szwedzki, zahamowanie rozwoju. W 2 poł. XVII i w XVIII w. Warszawa rozszerza się poza mury średniowieczne (w okolicy jurydyki magnatów świeckich i duchownych).

Warszawa

Warszawa (100 m, 1 171000 mieszk.), stolica Polski, m. woj., woj. miejskie, położ. w środkowym biegu Wisły, na jej obu brzegach, w Kotlinie Warszawskiej. Siedziba najwyższych władz państwowych: Sejm, Rada Państwa, Urząd Rady Ministrów, Ministerstwa i Sąd Najwyższy. Ważny węzeł komunikacyjny, port lotniczy, port rzeczny. Przem. maszynowy, metalowy, elektrotechniczny, poligraficzny, przyrządów i aparatów precyzyjnych, farmaceutyczny, ceramiki technicznej, spożywczy i drzewny. Ważniejsze zakłady przem.: Fabryka Samochodów Osobowych, huta „Warszawa”, Dom Słowa, Zakłady 22 Lipca, elektrociepłownia. Dzielnice przem.: Żerań, Tarchomin, Żoliborz, Koło, Wola, Służewiec i Grochów. Wielki ośrodek naukowy i kulturalny. Instytuty naukowe: Polska Akademia Nauk, Instytut Radowy im. M. Curie-Skłodowskiej, Państw. Instytut Geologiczny, PIHM i inne. Wyższe uczelnie: Uniwersytet Warszawski, Akademia Medyczna, Politechnika, Szkoła Główna Planowania i Statystyki, Szkoła Główna Gospodarstwa Wiejskiego, Akademia Sztuk Pięknych, Akademia Wychowania Fizycznego, Wyższa Szkoła Muzyczna, Państwowa Szkoła Teatralna, Wieczorowa Szkoła Inżynierska. Ogółem na wyższych uczelniach kształci się ok. 46 500 młodzieży. Liczne placówki kulturalne m. in. Filharmonia Narodowa, opera, teatry, Muzeum Narodowe, Biblioteka Narodowa. W Warszawie trwają stale intensywne prace budowlane, w 1960 roku na inwestycje budowlane przeznaczono sumę 1854,8 min. zł. W tym samym roku oddano do użytku budynki o łącznej kubaturze 4525,5 tys. m3. Miasto o obszarze 446 km2 dzieli się pod względem administracyjnym na 7 dzielnic: 1) Śródmieście, 2) Mokotów, 3) Ochota, 4) Wola, 5) Żoliborz, 6) Praga-Południe, 7) Praga-Północ.